2017-2020

Beleidsplan Tryater 2017-2020

  • Tryater maakt theater in en vanuit Fryslân voor volwassenen, jeugd en jongeren.
  • We spelen in en met de Friese taal, als inspirerende bron binnen de meertalige werkelijkheid van Fryslân.
  • Tryater brengt een breed publiek in aanraking met theater. We bieden een artistieke ervaring, een opening voor genuanceerde reflectie, voor ontmoeting, voor gesprek.
  • Tryater schept in belangrijke mate de voorwaarden voor een vitale, duurzame ontwikkeling van het culturele klimaat in Fryslân en de noordelijke regio.

Tryater onderscheidt zich als BIS-gezelschap dat is geworteld in de omgeving.

Tryater manifesteert zich als onderdeel van de gemeenschap. Zowel tijdens voorbereidingen van projecten als na afloop van voorstellingen gaan we gesprekken aan. Door dat contact en via educatie- en participatieprogramma’s zorgen we voor betrokkenheid en verdieping.

Behalve in theaters zoeken we publiek op in hun directe omgeving, zoals in dorpshuizen, sporthallen en scholen. Met locatievoorstellingen nodigen we mensen uit hun leefomgeving als nieuw te ervaren.

Het theatraal stem geven aan de Friese taal is wezenlijk voor Tryater. We zijn vooruitstrevend betrokken bij het gesprek over het Fries dat in de provincie wordt gevoerd. Het spelen met het Fries spreekt het publiek aan in zijn eigen identiteit.

Tryater neemt een grote verantwoordelijkheid voor het culturele klimaat in Fryslân en voor de continuering van ontwikkeling van theater. We spelen daartoe niet alleen onze eigen reguliere voorstellingen, ook scheppen we o.a. ruimte voor projecten die niet door Tryater worden geïnitieerd en gefinancierd, maar wel ondersteund. Zulke ‘verbonden’ projecten noemen we Tryater Satellyt.

Tryater werkt met een dynamische gemengde poule van spelers: bekende Tryateracteurs als Joop Wittermans, Aly Bruinsma en Nynke Heeg; een jonge generatie afkomstig van nationale theateropleidingen (Lourens van der Akker, Eva Meijering); nationaal bekende acteurs (Joke Tjalsma, Henk Zwart) en jonge Friese spelers uit Tryaters interne opleiding (Brecht Wassenaar, Romke Gabe Draaijer.)

Ira Judkovskaja nodigt regisseurs uit die nieuwe kwaliteiten binnenbrengen en een gevoeligheid voor de Friese omgeving opvatten. Zo hebben recentelijk Jos van Kan, Tamara Schoppert, Silvia Andringa en Tatiana Pratley Tryatervoorstellingen gemaakt. Ook worden nieuwe makers voorgesteld, zoals Aukje Schaafsma en Karlijn Kistemaker.

Tryater werkt samen met een scala aan organisaties op gebied van productie, marketing en educatie zoals: Provincie Fryslân, Stad Leeuwarden, dorpshuizen, gemeenten, Friese musea, schouwburgen, scholen, kunstvakopleidingen, kunst bemiddelende instanties, (jeugd)gezelschappen, taalinstanties, burgerinitiatieven en bedrijven.

Tryater heeft een sterke traditie van aanwezig zijn op veel plekken in de regio, waaronder in een veertigtal dorpshuizen. Jaarlijks blijven we langs de dorpshuizen reizen, waarbij we telkens zorgvuldig onze aanwezigheid opnieuw overwegen met het oog op de omstandigheden in een dorp. Niet onze alom aanwezigheid, maar de kwaliteit van onze aanwezigheid staat voorop.

Om onze verschillende soorten activiteiten te onderscheiden werken we komende beleidsperiode met aangescherpte profielen:

  • TRYATER (Tryaterproducties voor volwassenen)
  • TRYATER JONG (voor jeugd en jongeren)
  • TRYATER Satellyt (projecten die door ondersteuning verbonden zijn aan Tryater)

In de afgelopen jaren is de inhoudelijke interesse van Tryater verschoven: Tryater kiest nu vooral voor (politiek-) maatschappelijke thema’s, waar we ons eerst vooral richtten op universele innerlijk-menselijke thematiek. Ons onderzoek richt zich nu op de theatrale vertaalslag van globale vraagstukken naar de eigen belevingswereld.

We werken met twee begrippen gebruiken die gerelateerd zijn aan bovengenoemde verschuiving: ‘meertaligheid’ en ‘community based theatre’.

Meertaligheid vatten we op als het samenbrengen van verschillende lokale en internationale bronnen, geschiedenissen, verbanden en perspectieven. In sommige producties zal letterlijk met verschillende talen worden gespeeld, naast het Fries. Wij willen in deze voorstellingen de ‘Friese identiteit’ in een breder verband weergeven. We willen het Fries naar voren brengen als onderdeel van een meertalige realiteit.

Community based theatre gebruiken we voor voorstellingen die worden ontwikkeld vanuit onderzoek binnen een specifieke sociaal-culturele omgeving en die direct met mensen uit die omgeving worden gemaakt. De volgende stap hierbij is om documentair materiaal authentieker onderdeel te laten zijn van voorstellingen, om dichter op de huid van de werkelijkheid te spelen.

Tryater is van meet af aan intensief inhoudelijk betrokken bij Leeuwarden 2018 Daaruit vloeien in 2017-2019 verschillende samenwerkingsvormen voort: van coproducties tot thematisch verwante projecten. Leeuwarden 2018 is een grote stimulans voor het culturele leven in Fryslân, een kans die Tryater wil benutten en ondersteunen.

Talentontwikkeling is belangrijk voor Tryater:

  • In de komende periode worden talentontwikkelingstrajecten ingezet met twee nieuwe theatermakers: Aukje Schaafsma en Karel Hermans (beide hebben ‘roots in het noorden en doorliepen de opleiding Theatraal Performer in Maastricht).
  • Tryater heeft een interne opleiding voor jonge Friese spelers van noordelijke opleidingen die bij Tryater gezamenlijk workshops volgen, een voorstelling maken en meespelen in Tryaterprojecten.
  • Tryater neemt deel aan Station Noord, het samenwerkingsverband van podiumkunstorganisaties in Noord-Nederland, gericht op versterking van talentontwikkeling door onderlinge afstemming van begeleiding en scouting van ‘talenten’.
  • Tryater wil zich op lange termijn ontwikkelen als huis voor nieuwe Friese theaterschrijvers door begeleiding en aanmoediging en experimenteer-mogelijkheid te bieden aan schrijvers die zich in het Fries of meertalig willen uitdrukken. Schrijvers met wie we starten zijn: Eelco Venema, Laurens van der Meulen, Wessel de Vries, Douwe Dijkstra.

Met Tryater Jong willen we jeugdvoorstellingen maken die verbeeldingskracht, nieuwsgierigheid en het vrije denken stimuleren. We willen de jongste generaties theater laten beleven als een medium waarmee je vanuit de eigen nabije omgeving met alle mogelijke persoonlijke en wereldomvattende vraagstukken kunt spelen.

Onze doelstelling blijft dat elk kind in Fryslân tenminste één keer in de periode van het primair onderwijs een jeugdvoorstelling (4+ / 8+) van Tryater Jong ziet.

Met Tryater Satellyt versterkt Tryater het theaterklimaat in Fryslân, door nieuwe makers mogelijkheden te bieden. Satellieten zijn initiatieven van makers die tijdelijk faciliteiten van Tryater gebruiken, in gesprek gaan met artistieke medewerkers, zakelijk advies krijgen en deelnemen aan de publiciteit. Satellieten zijn een inspirende kracht binnen het gezelschap. Er is hierdoor een poule makers ontstaan, die in wisselende samenwerkingsverbanden elkaar stimuleren:

  • Skoft&Skiep is het collectief van Aukje Schaafsma, Karel Hermans en Tatiana Pratley gericht op ontwikkeling van een eigen vorm van community based theatre in Fryslân;
  • HOMSK is de naam waaronder acteur/schrijver Eelco Venema zijn autonome artistieke koers ontwikkelt;
  • Illustere Figuren is een collectief van zeven noordelijke ‘jonge makende mannen’ die experimenteren met interdisciplinair theater: Joachim Rümke, Raymond Muller, Tim Verbeek, Joeso Peters, Karel Hermans, Thomas van Ek en Zen Roorda.

Educatie: Tryater heeft vanuit het overkoepelend concept ‘taal, verhaal, verbinding’ educatieprogramma’s ontwikkeld voor alle doelgroepen: jeugd, jongeren en volwassenen. Kerngedachte is dat theater ruimte biedt om anders te denken, met nieuwe ogen te kijken. We organiseren rondom onze voorstellingen evenementen met een actieve rol voor bezoekers. De theaterervaring wordt daarbij prikkelend gekoppeld aan persoonlijke levenservaringen.

Overzicht 2017-2020

2017

  • Reisvoorstelling
  • Wie overleeft Grutto (Oerolproductie)
  • Jeugd 4+ (Karlijn Kistemaker)
  • Jeugd 8 + (reprise: Mama Gazoline)
  • Jongerenvoorstelling (Karel Hermans en Aukje Schaafsma)
  • Satellyt (Skoft&Skiep: Schieringen/Heechterp)
  • Sneak Previews

2018

  • Dorp Europa (reisvoorstelling)
  • Wereldburgers van de Voorstreek (bijzonder project)
  • Opening Leeuwarden 2018 (groot locatie-evenement)
  • Jeugd 8+ (Tamara Schoppert)
  • Jeugd 4+ (reprise)
  • Jongeren (Parzival, Silvia Andringa)
  • Satellyt (Illustere Figuren)
  • Sneak Previews

2019

  • Reisvoorstelling
  • Jeugd 8 + (reprise)
  • Jeugd 4+ (nieuw)
  • Jongerenvoorstelling (herneming Karel Hermans en Aukje Schaafsma)
  • Satellyt op Oerol
  • Satellyt Skoft&Skiep
  • Sneak Previews

2020

  • Reisvoorstelling (nieuw ontwikkelde tekst + randprogramma andere teksten)
  • Grootgemonteerde locatievoorstelling
  • Jeugd 8+ (nieuw)
  • Jeugd 4+ (reprise)
  • Jongerenvoostelling (reprise Parzival)
  • Satellyt (Illustere Figuren)
  • Ontwikkelingstraject op Oerol
  • Sneak Previews of aangepaste opzet.

tryater-beleidsplan-2017-2020